หันกล้องวงจรปิดออกนอกบ้าน หรือจับภาพถนน ผิดกฎหมาย PDPA หรือไม่?

ความรู้กฎหมายทั่วไป

ในปัจจุบันเจ้าของบ้านจำนวนมากติดตั้งกล้องวงจรปิด (CCTV) เพื่อรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ไม่ว่าจะเป็นการป้องกันการโจรกรรม การเฝ้าระวังบุคคลแปลกหน้า หรือการบันทึกเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นบริเวณหน้าบ้าน อย่างไรก็ตาม เมื่อกล้องวงจรปิดสามารถบันทึกภาพพื้นที่สาธารณะ ถนน ทางเท้า หรือแม้แต่บ้านของเพื่อนบ้านได้ จึงเกิดคำถามตามมาว่า การติดตั้งกล้องในลักษณะดังกล่าวจะเข้าข่ายละเมิดพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) หรือไม่

ภาพจากกล้องวงจรปิดถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคลหรือไม่

พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ได้ให้นิยามคำว่า “ข้อมูลส่วนบุคคล” หมายถึงข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ในกรณีของกล้องวงจรปิด หากภาพที่บันทึกได้สามารถแสดงใบหน้า รูปร่าง ลักษณะการแต่งกาย หรือข้อมูลอื่นที่ทำให้สามารถระบุตัวบุคคลได้ ภาพดังกล่าวย่อมถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคลตามกฎหมาย PDPA

การติดกล้องวงจรปิดที่บ้านอยู่ภายใต้กฎหมาย PDPA หรือไม่

ประเด็นสำคัญที่หลายคนมักไม่ทราบคือ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4 (1) ได้กำหนดข้อยกเว้นสำหรับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่กระทำโดยบุคคลธรรมดา เพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัว

ดังนั้น หากเจ้าของบ้านติดตั้งกล้องวงจรปิดเพื่อดูแลความปลอดภัยของบ้านพักอาศัยและสมาชิกในครอบครัว โดยไม่มีวัตถุประสงค์ในเชิงพาณิชย์หรือการประกอบธุรกิจ การดำเนินการดังกล่าวโดยหลักแล้วอาจได้รับยกเว้นไม่อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมาย PDPA อย่างไรก็ตาม การได้รับยกเว้นดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าเจ้าของบ้านสามารถบันทึกภาพบุคคลอื่นได้โดยไม่มีข้อจำกัดใด ๆ เพราะยังต้องคำนึงถึงสิทธิความเป็นส่วนตัวของบุคคลอื่นตามกฎหมายด้วย

หันกล้องออกนอกบ้านหรือจับภาพถนน ผิดกฎหมายหรือไม่

กฎหมาย PDPA ไม่ได้บัญญัติห้ามการหันกล้องวงจรปิดออกนอกบ้านหรือการบันทึกภาพถนนสาธารณะโดยตรง แต่ในทางปฏิบัติกล้องวงจรปิดที่ติดตั้งเพื่อรักษาความปลอดภัยมักมีความจำเป็นต้องครอบคลุมพื้นที่บริเวณทางเข้าออกบ้าน รั้ว หน้าบ้าน หรือพื้นที่โดยรอบ ซึ่งอาจหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะบันทึกภาพถนนหรือบุคคลที่สัญจรผ่านไปมา อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญอยู่ที่ “ความจำเป็นและความได้สัดส่วน” ของการเก็บข้อมูล หากมุมกล้องถูกออกแบบเพื่อเฝ้าระวังทรัพย์สินของตนเองเป็นหลัก และการบันทึกพื้นที่สาธารณะเกิดขึ้นเพียงเท่าที่จำเป็นต่อการรักษาความปลอดภัย ก็ย่อมมีเหตุผลรองรับได้มากกว่ากรณีที่ตั้งกล้องเพื่อมุ่งบันทึกกิจกรรมของบุคคลอื่นโดยเฉพาะ

แต่ในทางกลับกัน หากมีการตั้งกล้องให้ส่องเข้าไปยังบ้านของเพื่อนบ้าน หน้าต่างห้องพัก พื้นที่ส่วนบุคคล หรือบริเวณที่บุคคลพึงคาดหมายได้ว่าควรจะได้รับความเป็นส่วนตัว การกระทำดังกล่าวอาจก่อให้เกิดข้อพิพาททางกฎหมายได้ แม้จะไม่ใช่ความผิดตาม PDPA โดยตรงก็ตาม

เจ้าของบ้านควรติดตั้งกล้องอย่างไรให้ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย

เพื่อหลีกเลี่ยงข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิความเป็นส่วนตัว เจ้าของบ้านควรติดตั้งกล้องโดยมุ่งเน้นการบันทึกภาพเฉพาะพื้นที่ของตนเองให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ควรหลีกเลี่ยงการหันกล้องไปยังพื้นที่ส่วนบุคคลของผู้อื่นโดยไม่จำเป็น และควรจำกัดมุมมองของกล้องให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในการรักษาความปลอดภัย นอกจากนี้ หากมีการจัดเก็บหรือเปิดเผยข้อมูลจากกล้องวงจรปิดในลักษณะที่เกินกว่าการใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวหรือครอบครัว อาจต้องพิจารณาหน้าที่ตามกฎหมาย PDPA เพิ่มเติม เช่น ฐานการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ระยะเวลาการเก็บรักษาข้อมูล และมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล

สรุป

การหันกล้องวงจรปิดออกนอกบ้านหรือการที่มุมกล้องสามารถบันทึกภาพถนนสาธารณะได้ ไม่ได้เป็นความผิดตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 โดยอัตโนมัติ เนื่องจากกฎหมายไม่ได้ห้ามการกระทำดังกล่าวไว้โดยตรง และการติดตั้งกล้องเพื่อรักษาความปลอดภัยภายในบ้านอาจได้รับข้อยกเว้นตามมาตรา 4 (1) ของกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม เจ้าของบ้านควรคำนึงถึงหลักความจำเป็นและความได้สัดส่วนในการเก็บข้อมูล หลีกเลี่ยงการบันทึกภาพพื้นที่ส่วนบุคคลของผู้อื่นโดยไม่จำเป็น และใช้ข้อมูลที่บันทึกได้เฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ด้านความปลอดภัยเท่านั้น เพราะความเสี่ยงทางกฎหมายมักเกิดขึ้นจากการนำภาพไปใช้หรือเปิดเผยเกินกว่าขอบเขตที่สมควร มากกว่าการติดตั้งกล้องวงจรปิดเพียงอย่างเดียว

ปรึกษาปัญหากฎหมายได้ที่

โทร. 02-312-3789, 085-111-9997
Email: lawyer@bangkokbusinesslaw.com
LINE OA: @bangkokbusiness
Website: bangkokbusinesslaw